Kemanda Yay Sürüşleri
Tam Yay Kullanımı
Bütün yay tekniklerinin temelinde, topuktan uca kadar düzgün bir yay kullanımı vardır. Düzgün bir yay kullanımının ilk şartı ise yayın eşiğe paralel olarak çekilmesidir. Yayın eşiğe paralel olarak çekilmesinde karşılaşılan en önemli sorunlardan biri el, kol ve parmakların doğal hareket etmeyişinden kaynaklanır. Bu hareketlerde doğallık sağlanarak bu sorun giderilebilir.
Yayın bütününü kullanabilmek için önce boş tellerde çalışmalara yapılmalıdır. Böylelikle sol elin sağ el çalışmalarını engelleyebilecek güçlükleri kısa bir süre için ortadan kalkmış olacaktır. Yay uzunluğu arttıkça zaman da uzar. O halde zaman aynı kalmak koşuluyla, yayın gittikçe daha uzun kullanılabilmesi için yay sürüş hızının artırılması da zorunludur.
Üst Yarı Kullanımı
Yayı ortadan uca doğru başarılı bir şekilde sürmek için sağ elin yayı çekerken eşik ile olan paralelliğinin bozulmamasına dikkat edilmelidir. Bu hareket ön kolun uzatılmasıyla gerçekleşir. Yayın ucuna yaklaşıldığında, ön kol kasıtlı olarak ileri doğru açılmalıdır. Yay çekişin düzgünlüğünü korumak için bu tek başına yeterli değildir o yüzden aynı zamanda kol dirsekten itibaren dışarı doğru da açılmalıdır. Sağ el düzleştikçe ileri doğru yavaşça uzanmalıdır. Yayın ortaya dönüşünde ise ön kol, düz açı pozisyonundan dik açı pozisyonuna geri getirilerek dirsek yavaşça bükülmelidir. Bu şekilde el ve kol kare pozisyonuna döner.
Ortada Kullanım
Yayın ortasındaki sürüşlerde yayın yeri, dirsekte oluşan dik açıya bakılarak ve yayın eşiğe paralelliği sağlanarak saptanabilir. Yayın tellerle temas yeri ortasıdır. El, ne bileğin üstünde ne de bileğin altında olmalıdır ve kıllar tellere tam olarak yerleştirilmelidir.
Omuz çok gevşek olmalı, kaldırılmamalı ve tüm sürüş boyunca rahat olması sağlanmalıdır.
Alt Yarı Kullanımı
Alt yarı kullanımında bilek çok önemlidir. Yay ortadan topuğa doğru ilerledikçe ya da başka bir deyişle yayı iterken, el bilekten itibaren hafifçe kıvrılır ve dirsek düşer. Topuğa gelindiğinde ise bilek hafifçe kıvrılarak destek noktası ya da asılma noktası durumuna gelir. Alt yarı kullanımında bilek, bir yandan asılı kalan dirseğe öte yandan da kemanın sapına doğru kayar. Bu hareketin amacı yay sürüşündeki paralelliğin korunmasını sağlamaktır. Bunun yanısıra kılların tele temas eden yüzeyinin de azalmasına neden olur. Böylece yayın ağırlığından kaynaklanan topuktaki fazla basınç, daha az kılın tele sürtünmesiyle giderilmiş olur. Yay çubuğunun çalgının sapına doğru yavaşça ve hafifçe eğilmesi bilek hareketindeki esneklik ve doğru kıvrılışa da katkıda bulunur.
Yay topuktan ortaya doğru ilerledikçe ya da bir başka deyişle yayı çekerken de, yukarıda söz edilen hareketler zincirinin -atlanmadan- tersinin izlenmesi gerekir. Bu zincirin en önemli halkaları ise bilek, dirsek ve çalgıdır. Bu yüzden bilek ve dirsek hareketleri fazlaca abartılmamalıdır. Bu tip abartmalar yayın topuğuna gelindiğinde bileğin ve dirseğin kasılmasına neden olur. Bu zinciri tamamlayabilmek için omuz kasları gevşek olmalı ve omuz oynatılmamalıdır. Her iki yönde de yay kullanırken hareketler zincirinin çeşitli öğeleri doğal ve uyumlu bir bütünlük içinde kaynaştırılmalıdır.
Yay Sürüşlerinde Yön Değiştirme
Tam dipte yay değiştirme: Tam dipte yay değiştirmede dikkat edilmesi gereken iki önemli nokta vardır. Bunlardan birincisi bilekteki, ikincisi de parmaklardaki yumuşaklığın sağlanmasıdır. Bunun için bilek rahat ve yumuşak olmalı ve parmaklar da bileğe yardımcı olacak biçimde rahat ve esnek olmalıdır.
Tam uçta yay değiştirme: Tam uçta yay değiştirmenin de önemli özellikleri vardır. Uçta çalarken çıkarılan sesin büyüklüğü, dipte çalarken çıkarılan sesin büyüklüğüne oranla çok daha düşüktür. Dipteki ses büyüklüğünü uçta da elde edebilmek için sağ elin işaret parmağı ile yaya basınç verilmelidir. Bu yüzden sağ elin yay ile ilişkisi daha çok işaret parmağı ile kurulur. Bu ilişkiye tüm kol ve parmaklar da yardımcı olurlar.
Tam uçta yay değiştirirken sağ elin hareketi çevik ve akıcı olmalıdır. Yayı tutan parmakların -özellikle başparmağın- fazlaca yayı sıkmamasına dikkat edilmelidir.
Keman çalmada başlıca görev üstlenen elemanın sağ el olduğu ve bununla birlikte yapılması gereken temel hareketlerden daha önce söz edilmişti. Sağ elin ustaca kullanılması, keman çalmada başarılı olmanın koşullarından biridir. Sol eldeki hataların birçoğu, gerçekte sağ eldeki bozukluklardan kaynaklanmaktadır. Kol ve yayın esnek hareketleri, buna göre yayın tellere göre durumları, sürüşleri ve bütün bu öğeler ses üretimine yine de yeterli olmazlar.
posted in Genel | 0 Comments
